Skip to main content

Beyinix

post-header
Bloq

Niyə hamı Ağ Şəhərə gedir? Ağ Şəhər və insan davranışı psixologiyası

Ekspert köşəsi · Müəllif: Orxan Şahbaz, Beyinix-in təsisçisi və “ZİDD” kitabının müəllifi

Həftə sonu Ağ Şəhər bulvarına gedin. Gəzən ailələr, şəkil çəkən gənclər, velosiped sürən uşaqlar, kafelərdə oturan dostlar görəcəksiniz. Bəs insanlar niyə məhz bura gəlir? Bakıda dəniz kənarı başqa yerlərdə də var, kafe də var, park da. Bizim ofisimiz Ağ Şəhərdədir və mən bu sualı hər gün pəncərədən baxanda özümə verirəm. Cavab memarlıqda deyil, insan psixologiyasındadır.

Qara Şəhərdən Ağ Şəhərə

Ağ Şəhərin yerində əvvəllər Qara Şəhər yerləşirdi. Bu, Bakının köhnə neft-sənaye zonası idi: neft çənləri, zavodlar, çirkli torpaq. Ağ Şəhər layihəsinin təməli 2011-ci ilin dekabrında qoyuldu. Layihəni beynəlxalq memarlıq şirkətləri Atkins və Foster + Partners hazırladı. Yüzlərlə hektar ərazidə yaşayış binaları, parklar, bulvar, məktəb, otel və ofislər salındı. Dənizkənarı bulvar da bu əraziyə qədər uzadıldı.

Yəni Ağ Şəhər sadəcə yeni məhəllə deyil. Bu, bir şəhər hissəsinin tamamilə dəyişməsi hekayəsidir. Və insan beyni belə hekayələri çox sevir.

İnsanları Ağ Şəhərə çəkən 6 psixoloji səbəb

1. Kontrast effekti. Beynimiz şeyləri tək-tək yox, müqayisə ilə qiymətləndirir. Qara Şəhərin keçmişini bilən insan üçün Ağ Şəhər iki dəfə gözəl görünür. Adın özü də bu kontrastı xatırladır: qara və ağ.

2. Yenilik ehtiyacı. İnsan beyni yeni yerdə dopamin ifraz edir. Yeni məkan maraq və həyəcan yaradır. Bakı sakini üçün Ağ Şəhər “şəhər içində səyahət” hissi verir: başqa ölkəyə getmədən başqa mühitə düşürsən.

3. Təmizlik və nizam. Psixologiyada “sınıq pəncərələr” nəzəriyyəsi var. Səliqəsiz mühitdə insanlar özləri də daha laqeyd davranır. Təmiz və nizamlı mühitdə isə insan özünü daha təhlükəsiz hiss edir və daha mədəni davranır. Ailələrin uşaqları ilə Ağ Şəhərə rahat gəlməsinin bir səbəbi də budur.

4. Sosial sübut. İnstagram-da Ağ Şəhər bulvarının şəkillərini görən insan düşünür: “Hamı ora gedir, deməli yaxşıdır.” Bu, marketinqdə ən güclü psixoloji effektlərdən biridir. İnsanlar başqalarının seçdiyi yeri seçir.

5. Üçüncü məkan. Sosioloq Rey Oldenburq “üçüncü məkan” anlayışını irəli sürüb: ev birinci, iş ikinci məkandır. İnsana bir də rahat vaxt keçirə biləcəyi, başqaları ilə qarşılaşa biləcəyi üçüncü yer lazımdır. Ağ Şəhər bulvarı, parkları və kafeləri məhz belə bir üçüncü məkana çevrilib.

6. Status və özünü ifadə. İnsan getdiyi yer vasitəsilə də özü haqqında nəsə deyir. “Ağ Şəhərdə qəhvə içdim” paylaşımı müasirlik, zövq, yeni həyat tərzi mesajı daşıyır.

Ağ Şəhər bizneslərə nə öyrədir?

Marketoloq kimi Ağ Şəhərə baxanda bir neçə dərs görürəm:

  • Hekayə satır. “Qaradan ağa” hekayəsi insanların yadında qalır. Biznesin də keçmişdən bu günə dəyişim hekayəsi varsa, onu danışın.
  • Mühit davranışı formalaşdırır. Mağazanız, ofisiniz, saytınız səliqəlidirsə, müştəri də sizə daha çox güvənir və daha çox vaxt keçirir.
  • İnsanlar şəkil çəkiləcək yer axtarır. Gözəl və fərqli bir künc müştərinin özü üçün reklam etməsinə səbəb olur.
  • Rahatlıq vacibdir. İnsan rahat çata bildiyi, rahat oturduğu, rahat gəzdiyi yerə qayıdır.

İnsan davranışı ilə marketinq arasındakı əlaqəni İnsan davranışı və marketinq yazısında daha geniş danışmışam.

Tez-tez verilən suallar

Ağ Şəhər harada yerləşir?

Bakının şərq hissəsində, keçmiş Qara Şəhər ərazisində, dəniz kənarındadır.

Ağ Şəhər layihəsi nə vaxt başlayıb?

Təməli 24 dekabr 2011-ci ildə qoyulub.

Ağ Şəhərdə nə etmək olar?

Bulvar boyunca gəzmək, parklarda vaxt keçirmək, restoran və kafelərdə oturmaq, velosiped sürmək, şəkil çəkmək.

Niyə Ağ Şəhər adlanır?

Ərazi əvvəllər neft sənayesi səbəbindən Qara Şəhər adlanırdı. Yeni layihə bu keçmişə qarşı “ağ”, yəni təmiz və yeni şəhər ideyası ilə adlandırılıb.

Orxan Şahbaz Beyinix marketinq agentliyinin təsisçisi, neyromarketinq üzrə təlimçi və “ZİDD” kitabının müəllifi. 2016-dan bəri 130-dan çox şirkətin marketinqi üzərində işləyib. Orxan Şahbaz haqqında