Ekspert köşəsi · Müəllif: Orxan Şahbaz, Beyinix-in təsisçisi və “ZİDD” kitabının müəllifi
“İş elanına baxıram, hamısı 2-3 il təcrübə istəyir. Təcrübəni də iş olmadan haradan alım?” Tələbələrdən bu sualı çox eşidirəm. Bu, sanki çıxışı olmayan dairədir. Amma çıxış var. Hər il Beyinix-də təcrübəsi az olan gənclərlə müsahibə edirəm və görürəm ki, işə düşənlər ən çox təcrübəsi olanlar yox, təcrübəni başqa yolla göstərməyi bacaranlardır. Bu yazıda təcrübəsi olmayan tələbənin iş tapmasının 7 yolunu danışıram.
Əvvəlcə bir həqiqət: işəgötürən nə axtarır?
İş elanında “təcrübə” yazılanda işəgötürən əslində bunu soruşur: “Bu insan işi öyrənə və görə biləcəkmi?” Təcrübə bunun sadəcə ən asan sübutudur. Sizin işiniz isə başqa sübutlar təqdim etməkdir.
Təcrübəsi olmayan tələbənin iş tapmasının 7 yolu
1. Kiçik portfolio qurun
Dizayner olmaq istəyirsinizsə, 5-6 iş hazırlayın. SMM istəyirsinizsə, bir səhifəni 2 ay idarə edin və nəticəni göstərin. Yazar olmaq istəyirsinizsə, 10 yazı yazın. Real müştəri olmasa belə, öz layihəniz də portfoliodur. Müsahibədə “bacarıram” deməkdən, “budur, etmişəm” göstərmək həmişə güclüdür.
2. Könüllülük edin
Tədbirlər, festivallar, ictimai təşkilatlar, ASAN Könüllüləri kimi proqramlar həm təcrübə, həm də tanışlıq verir. CV-də “könüllü olaraq 3 tədbirin qeydiyyatını idarə etmişəm” cümləsi “təcrübəm yoxdur” cümləsindən çox fərqlidir.
3. Təcrübə proqramlarına müraciət edin
Banklar, telekom şirkətləri, agentliklər və bir çox böyük şirkət tələbələr üçün təcrübə proqramları açır. Bəziləri ödənişli, bəziləri ödənişsizdir. Pulsuz təcrübə də dəyərlidir, amma vaxtını və nə öyrənəcəyinizi əvvəlcədən dəqiqləşdirin.
4. Part-time və müvəqqəti işlərdən başlayın
Kafe, mağaza, call-mərkəz, satış. Bu işlər “əsas karyera” kimi görünməyə bilər. Amma burada müştəri ilə danışmaq, məsuliyyət, komanda işi öyrənilir. Bunları sonra hər işəgötürən dəyərləndirir. Mən özüm də müsahibədə satış və ya xidmət təcrübəsi olan namizədə xüsusi diqqət edirəm.
5. Tanışlıq dairənizi qurun
Bir çox iş elana çıxmadan tapılır. Müəllimlərinizə, tanışlarınıza, mövzu üzrə tədbirlərdə tanış olduğunuz insanlara iş axtardığınızı deyin. LinkedIn profili açın, sahənizdəki insanları izləyin, paylaşımlarına fikir yazın. Görünən insanı xatırlayırlar.
6. CV-ni təcrübəyə yox, bacarığa görə yazın
Təcrübə bölməsi boşdursa, CV-ni başqa cür qurun: bacarıqlar, layihələr, kurslar, könüllülük, universitet fəaliyyəti. Hər bəndin yanında nəticə yazın. “Excel bilirəm” yox, “Excel ilə qrupumuzun büdcə cədvəlini hazırlamışam”. Və hər müraciətə CV-ni bir az uyğunlaşdırın.
7. Pulsuz öyrənin, sertifikat toplayın
İnternetdə marketinq, dizayn, proqramlaşdırma, data təhlili üzrə yüzlərlə pulsuz kurs var. Süni intellekt alətlərini öyrənmək isə bu gün xüsusilə vacibdir. ChatGPT, Gemini və digər alətləri işdə istifadə etməyi bilən gənc təcrübəli namizədlə rəqabət apara bilir.
Harada iş axtarmaq lazımdır?
- Azərbaycanda iş elanları saytları: boss.az, hellojob.az və digərləri. “Tələbə üçün”, “təcrübəsiz”, “part-time” filtrlərindən istifadə edin.
- Şirkətlərin öz saytlarındakı vakansiya bölmələri. Bəzi elanlar yalnız orada dərc olunur. Məsələn, Beyinix vakansiyaları.
- LinkedIn və şirkətlərin Instagram səhifələri.
- Universitetinizin karyera mərkəzi.
Müsahibədə təcrübəsizliyi necə izah etmək olar?
“Təcrübəm yoxdur” deməyin. Bunu deyin: “Bu sahədə rəsmi iş təcrübəm yoxdur, amma bu layihələri etmişəm və bunları öyrənmişəm. Tez öyrənirəm və sizdə daha çox öyrənmək istəyirəm.” İşəgötürən mükəmməl namizəd yox, öyrənməyə hazır, məsuliyyətli və maraqlı insan axtarır. Gözlərinizdəki maraq bəzən CV-dən çox şey deyir.
Tez-tez verilən suallar
Tələbə rəsmi işləyə bilərmi?
Bəli. Əsas odur ki, iş qrafiki dərslərə mane olmasın. Bir çox şirkət tələbələr üçün part-time və çevik qrafik təklif edir.
Ödənişsiz təcrübəyə getməyə dəyərmi?
Qısa müddətli və real öyrənmə varsa, bəli. Amma aylarla pulsuz işləyib heç nə öyrənmirsinizsə, başqa yer axtarın.
Hansı sahədə təcrübəsiz iş tapmaq daha asandır?
Satış, müştəri xidməti, SMM, məzmun yaradıcılığı, tədbirlərdə dəstək və ofis köməkçisi kimi vəzifələrdə başlanğıc üçün imkanlar daha çoxdur.
CV-yə şəkil qoymaq lazımdır?
Azərbaycanda adətən qoyulur. Səliqəli, sadə fonda, peşəkar görünən şəkil seçin.
SMM sahəsinə başlamaq istəyirsinizsə, SMM mütəxəssisi necə olmaq olar yazısı sizə faydalı olacaq.
Açıq vəzifələrimiz: Meta Ads menecer, Video Editor, Məzmun Yaradıcısı və Videoqraf.

