Marketinq strategiyası “reklam planı” deyil. O, brendin düşüncə tərzidir. Təəssüf ki, Azərbaycanda bir çox brend bu düşüncəni reklam və kampaniya təqvimi ilə qarışdırır. Şirkətlər daha çox qısa müddətli nəticə axtarır: “Nə qədər pul xərclədim, ən tez zamanda ikiqat qazanmalıyam.” Bunda müəyyən haqlılıq payı var, amma problem bu düşüncənin tək qalmasındadır.
Aşağıda strategiyanın bizdə niyə çətin qurulduğunu göstərən altı səbəbi sadə dillə izah edirik.
1. Strategiya ilə reklam qarışdırılır
Çox şirkət belə düşünür: “Büdcə ayırdıq, reklam başladı, deməli strategiyamız var.” Halbuki strategiya reklamdan əvvəl cavab verilməli suallardır:
- Biz kimik?
- Kimə danışırıq?
- Rəqibdən nə ilə fərqlənirik?
- Bu bazarda hansı dəyərlə qalmaq istəyirik?
Bu suallara cavab yoxdursa, istənilən reklam gözəl görünər, amma boş səslənər.
2. Qısa müddətli düşüncə
Əksər şirkətlər “sabah satış olsun” düşüncəsi ilə hərəkət edir. Amma brendə inam bir günlük kampaniya ilə yaranmır. Bu gün min nəfərə çatmaq əhəmiyyətlidir, amma bir ay sonra onlardan neçəsinin sizi xatırladığı daha əhəmiyyətlidir. Marketinq yalnız bu ayın kampaniyası deyil, növbəti on iki ayın etibarıdır.
3. Ölçmə vərdişi formalaşmayıb
Bəzi bizneslər hələ də reklamın nəticəsini bəyənmə və şərhlə ölçür. Halbuki strategiyanın təməli ölçülə bilən rəqəmlərdir: neçə nəfər yazdı, neçəsi aldı, bir müştəriyə nə qədər pul getdi, müştəri sonra yenidən qayıtdımı. Ölçmədən nəticəni bilmək olmaz, nəticəni bilmədən də inkişaf etmək olmaz. Rəqəmə əsaslanmayan qərar sadəcə təxmindir.
4. Brendin dəyəri ilə rəhbərin eqosu qarışır
Bəzən rəhbər brendi yox, özünü göstərmək istəyir. Brendin dili “mən” yox, “biz” olmalıdır. Əks halda ortaya brend yox, monoloq çıxır. Əsl strategiya qurucunun eqosunu yox, müştərinin ehtiyacını mərkəzə qoyur.
5. Komandalar arasında əlaqə yoxdur
Marketinq strategiyası təkcə marketoloqun işi deyil. Satış, dizayn, sosial media və texniki komanda eyni cümləni başa düşməlidir: “Biz nəyi, kimə və niyə deyirik?” Bu sual hamının masasında olanda brend bir səslə danışır. Olmayanda isə hər şöbə öz hekayəsini danışır və müştəri çaşır. Məsələn, reklam “sürətli çatdırılma” deyir, satış komandası isə gec cavab verir. Belə uyğunsuzluq güvəni dərhal sındırır.
6. Yerli mühit nəzərə alınmır
Avropada işləyən strategiya bizdə eyni nəticə verməyə bilər. Azərbaycanda insanların qərarı çox vaxt etibar, tövsiyə və şəxsi münasibətlə bağlıdır. Yəni “dəyər” satmaq istəyirsinizsə, əvvəl insanın güvənini qazanmalısınız. Strategiya yalnız brendin dili deyil, müştərinin danışdığı dil olmalıdır. Bu səbəbdən kopyalanmış xarici nümunələr çox vaxt uğursuz olur.
Strategiya sənəddə yox, düşüncədə yaşayır
Marketinq strategiyası bir dəfə yazılıb rəfə qoyulan fayl deyil. O, hər gün baxılan, yenilənən və tətbiq edilən sistemdir. Bizdə çətin olan təkcə bazar deyil, düşüncə tərzidir. Amma bunu dəyişmək mümkündür. Hər brend kampaniyadan əvvəl “mən kimə xidmət edirəm?” sualını versə, strategiya artıq başlayıb deməkdir.
Kiçik biznes hardan başlaya bilər?
Böyük sənədə ehtiyac yoxdur. Əvvəl bir cümlə yazın: kimə, nə satırsınız və niyə sizdən almalıdırlar. Sonra bu cümləni profilinizdə, reklamda və mesajlarda eyni saxlayın. İki-üç ay sonra hansı mesajın daha çox müraciət gətirdiyinə baxıb strategiyanı dəqiqləşdirin. Sadə başlanğıc çox vaxt böyük planlardan daha yaxşı işləyir.
Strategiya qurarkən ilk üç sual
Hər şeyi bir gündə həll etmək lazım deyil. Əvvəl üç suala yazılı cavab tapın. Birinci: son altı ayda ən çox alan müştərilər kimlərdir? İkinci: onlar sizi niyə seçdi? Üçüncü: bu müştərilərə daha çox necə çata bilərəm? Bu cavablar çox vaxt strategiyanın əsasını göstərir və reklamı kimə, nə deyə verəcəyinizi aydınlaşdırır.
Sual-cavab
Strategiya ilə plan eyni şeydirmi?
Xeyr. Strategiya nəyi, kimə və niyə etdiyinizi müəyyən edir. Plan isə bunu vaxt və tapşırıqlara bölür. Strategiya olmadan plan sadəcə iş siyahısıdır.
Kiçik biznesə strategiya lazımdırmı?
Bəli, amma sadə formada. Bir səhifəlik qeyd və ay sonu rəqəmlərə baxmaq çox vaxt kifayət edir.
Bunu da oxu: Marketinq strategiyası şirkətə necə pul gətirir?
Biznesiniz üçün davamlı marketinq sistemi qurmaq istəyirsinizsə, marketinq sistem paketlərimizə baxın.